AİHM tartışması büyüyor… Türkeş: AİHS’den çekilmek “deli saçması”

Türkiye’de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının uygulanması konusundaki tartışma, bu kez doğrudan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nden (AİHS) çekilme ihtimali üzerinden yürütülüyor.

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, AİHM Büyük Dairesi’nin Osman Kavala hakkında verdiği son kararın ardından Türkiye’nin AİHS’ye taraflığını ve AİHM’ye bireysel başvuru imkanını gözden geçirmek zorunda kalabileceğini söyledi. Uçum, mahkemenin Türkiye aleyhine “siyasi hesaplarla” karar vermeye devam etmesi halinde bunun kaçınılmaz hale gelebileceğini ve AİHM sisteminin de bundan zarar göreceğini savunmuştu.

Uçum’un sözleri, Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM) Türkiye Delegasyonu Başkanı Yıldırım Tuğrul Türkeş’in sert tepkisine yol açtı.

T24‘te yer alan habere göre Türkeş, AİHS’den çekilme tartışmasını “deli saçması” olarak nitelendirdi ve Türkiye’nin Avrupa hukuk sistemiyle onlarca yılda kurduğu bağın terk edilmesinin ülkeye ağır sonuçlar getireceğini söyledi.

TARTIŞMA YALNIZCA KAVALA KARARI DEĞİL

Tartışmanın arka planında AİHM Büyük Dairesi’nin 25 Ağustos 2026’da Osman Kavala hakkında verdiği karar var.

Mahkeme, Kavala’nın tutukluluğu ve Gezi Parkı davasındaki mahkumiyetiyle ilgili başvurusunda birden fazla AİHS ihlali tespit etti. AİHM, Türkiye’nin Kavala’nın mümkün olan en kısa sürede serbest bırakılmasını sağlaması ve mahkumiyetinin sonuçlarını ortadan kaldırması gerektiğine hükmetti. Mahkeme ayrıca, Sözleşme bakımından Kavala hakkındaki mahkumiyetin geçersiz sayılması gerektiğini belirtti.

Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri de Mart 2026’da yapılan AİHM duruşması öncesinde, Kavala’nın daha önceki AİHM kararlarına rağmen cezaevinde tutulmasının Mahkeme kararlarının uygulanmaması sorununu ortaya koyduğunu belirtmişti.

Komiserin değerlendirmesine göre Kavala davası, insan hakları savunucuları, gazeteciler, avukatlar ve muhalif siyasetçiler üzerindeki baskılarla ilgili daha geniş sorunların da göstergesi. İfade, örgütlenme ve barışçıl toplanma özgürlüklerine yönelik kısıtlamalar ile yargının bağımsızlığı ve tarafsızlığı konusunda süregelen sorunlara dikkat çekilmişti.

“KAVALA YALNIZCA GÖRÜNEN YÜZ”

Türkeş, açıklamasında, “Salt “Kavala” özelinde değil, topyekûn Türkiye Cumhuriyeti Devleti vatandaşlarının isteği ve menfaati buradadır. Kavala figürü yalnızca meselenin en “görünür” yüzüdür. Yapay zekayla basit bir diyalog bile ülkemizin AİHS’ye taraf olmaktan vazgeçmesi senaryosunun ne denli “deli saçması” olacağının anlaşılması için yeterliyken, bunu üst düzey sorumluluk sahiplerinin açıktan dillendirmeye cesaret etmeleri ancak Kafkayen absürtlükle izah edilebilir. Evrensel hukuk ilkeleri ve adalet bugün ve yarın için herkese, hepimize lazım” ifadelerini kullandı.