Hukukun üstünlüğünde Türkiye 117’nci sırada

Türkiye, Dünya Adalet Projesi’nin 21 Ekim’de yayımladığı 2026 Hukukun Üstünlüğü Endeksi’nde 143 ülke arasında 117’nci sırada yer aldı. Ülkenin genel puanı, 1’in hukukun üstünlüğüne en güçlü uyumu gösterdiği ölçekte 0,41 olarak hesaplandı. Türkiye, bir önceki yılın endeksinde 118’inci sıradaydı.

Ancak sıralamadaki bir basamaklık yükseliş, hukuk sisteminde kapsamlı bir iyileşme yaşandığı anlamına gelmiyor.

Türkiye’nin puanındaki değişim yüzde 1’in altında kaldı. Ülke, Doğu Avrupa ve Orta Asya bölgesindeki 15 ülke arasında 14’üncü, üst-orta gelir grubundaki 44 ülke arasında ise 41’inci sırada bulunuyor.

WJP’nin verileri, Türkiye’nin özellikle yürütme gücünü sınırlayan mekanizmalar, temel haklar ve medeni adalet alanlarında geride kaldığını gösteriyor.

YÜRÜTME GÜCÜNÜ SINIRLAMADA 136’INCI SIRADA

Endeks, ülkeleri yalnızca mahkemelerin işleyişine göre değil, devlet gücünün nasıl denetlendiğine, kamu yönetiminin açıklığına, temel haklara, yolsuzluğun önlenmesine ve adalete erişime göre de değerlendiriyor.

Türkiye, sekiz temel başlıktan hükümet yetkilerinin sınırlandırılmasında 143 ülke arasında 136’ncı sırada yer aldı. Bu gösterge, yürütmenin yetkilerinin yasama, yargı ve bağımsız denetim mekanizmaları tarafından ne ölçüde sınırlandırılabildiğini ölçüyor.

Temel haklarda Türkiye 135’inci, medeni adalette 127’nci, ceza adaletinde 110’uncu sırada bulunuyor. Şeffaf yönetim başlığındaki sırası 116, düzenleyici uygulamalardaki sırası 120. Yolsuzluğun bulunmaması göstergesinde ise 80’inci sırada yer alıyor.

Türkiye’nin görece daha iyi olduğu alan, 67’nci sırayla düzen ve güvenlik. Ancak bu sonuç, hak ve özgürlükler ya da yargı bağımsızlığı alanındaki sorunları ortadan kaldırmıyor.

TEMEL HAKLARDA BÖLGENİN SON SIRASINDA

WJP’nin bölgesel karşılaştırması, Türkiye’nin Doğu Avrupa ve Orta Asya grubunda temel haklar ve medeni adalet alanlarında son sırada bulunduğunu gösteriyor.

Rapora göre Türkiye’de ifade özgürlüğü ve sivil katılım göstergelerinde gerileme kaydedildi. Yargının hükümetin yetkilerini sınırlandırma kapasitesine ilişkin göstergede de düşüş görüldü. Buna karşılık, toplanma ve örgütlenme özgürlüğü göstergesinde gerileme kaydedilmedi. Adalete erişim ve hukuki süreçlerin maliyetine ilişkin bazı göstergelerde iyileşme bulunurken, hukuk sisteminde ayrımcılığın önlenmesi alanında ilerleme görülmedi.

Bu ayrıntılar, endeksin tek bir siyasi değerlendirmeden ibaret olmadığını; ülkelerin farklı kurumlarını ve hak alanlarını ayrı ayrı ölçtüğünü gösteriyor. Bununla birlikte, temel haklar ve yargının yürütmeyi denetleme kapasitesi gibi başlıklardaki düşük sıralamalar, Türkiye açısından dikkat çekici bir tablo oluşturuyor.

DÜNYA GENELİNDE 9 YILDIR GERİLEME VAR

WJP’nin 143 ülke ve yargı alanını kapsayan araştırmasına göre, hukukun üstünlüğü 2026’da ülkelerin yüzde 62’sinde geriledi; iyileşme kaydedilen ülkelerin oranı yüzde 38’de kaldı. Böylece küresel ölçekte gerileme dokuzuncu yıl üst üste devam etti.

Son beş yılda ülkelerin yüzde 86’sından fazlasında, otoriter yönetime karşı temel güvencelerden en az birinde kalıcı bozulma yaşandı. Bu güvenceler, hükümet yetkilerinin sınırlandırılması, açık yönetim ve temel haklardan oluşuyor.

İfade ve görüş özgürlüğü ülkelerin yüzde 64’ünde, toplantı ve örgütlenme özgürlüğü yüzde 67’sinde, sivil katılım ise yüzde 65’inde geriledi. Medeni adalet sisteminde ülkelerin yüzde 64’ünde, ceza adaletinde yüzde 58’inde bozulma kaydedildi. Yargının hükümetin yetkilerini sınırlama kapasitesi de ülkelerin yüzde 63’ünde zayıfladı.

WJP İcra Direktörü Alejandro Ponce, raporda kurumların zayıflamasının yalnızca yönetim ve haklar bakımından değil, özel sektör açısından da risk oluşturduğunu belirtti. Ponce’a göre kurumların zayıflaması piyasalara duyulan güveni de aşındırıyor.

KUZEY AVRUPA İLK SIRALARDA, VENEZUELA EN SONDA

2026 endeksinde Danimarka birinci, Norveç ikinci, Finlandiya üçüncü, İsveç dördüncü ve Lüksemburg beşinci sırada yer aldı. Listenin sonunda ise Venezuela 143’üncü, Afganistan 142’nci, Haiti 141’inci, Kamboçya 140’ıncı ve Nikaragua 139’uncu sırada bulunuyor.

WJP’nin ekonomik göstergelerle yaptığı karşılaştırma da hukuk devleti ile ekonomik istikrar arasındaki ilişkiye işaret ediyor. Kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasılası dünya ortalamasının üzerinde olan ülkeler, endekste genellikle daha yüksek puan alıyor. Yatırım yapılabilir kredi notuna sahip ülkelerde de daha güçlü hukuk devleti göstergeleri görülüyor.