SAMER’den ‘süreç’ anketi: Yasal adım beklentisi yüksek

SAMER Saha Araştırmaları Merkezi “Türkiye’de barış ve demokratikleşme sürecine yönelik kamuoyu araştırması” yaptı.

SAMER tarafından yapılan bu araştırma, kamuoyunun sürece ilişkin görüşlerini, beklentilerini ve güven düzeyini ortaya koymak amacıyla gerçekleşti. 14–21 Haziran 2026 tarihleri arasında çevrimiçi ortamda gerçekleştirilen araştırmaya Diyarbakır, İstanbul, İzmir, Van, Ankara, Mardin, Muş, Batman, Urfa, Şırnak, Muğla, Bingöl, Antep, Malatya, Mersin, Bursa, Adana ve Artvin’den toplam 908 kişi katıldı.

Araştırma bulguları, katılımcıların barış ve demokratikleşme sürecine yüksek düzeyde ilgi gösterdiğini ve süreci yakından takip ettiğini ortaya koydu. Kamuoyunda yürütülen yasal düzenleme tartışmaları genel olarak olumlu karşılanırken, katılımcılar sürecin ilerleyebilmesi için kapsamlı demokratikleşme adımlarının atılması gerektiğini düşündü.

YASAL ADIM BEKLENTİSİ YÜKSEK

“Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin ilerleyebilmesi için acil olarak ne tür düzenlemeler yapılmalı” sorusuna katılımcıların yanıtları şöyle oldu:

Yüzde 8,3 “Hiçbir şey yapılmamalı”
Yüzde 73,1 “Abdullah Öcalan’ın müzakere statüsü tanınmalı”
Yüzde 74,2 “Umut hakkı tanınmalı”
Yüzde 79,0 “Dağda bulunan PKK’lilerin dönüşünü sağlayacak bir yasa çıkarılmalı”
Yüzde 79,0 “Anayasa değişmeli”
Yüzde 79,6 “Süreci yürütenleri güvenceye alan bir yasal düzenleme olmalı”
Yüzde 80,5 “Süreç yol haritasına kavuşturulup halka açıklanmalı”
Yüzde 80,7 “TMK kaldırılmalı”
Yüzde 81,4 “TCK değiştirilmeli”
Yüzde 82,5 “Cezaevinde, yurtdışında, sürgünde olanların dönüşünü ve serbest kalmasını sağlayan yasal düzenlemeler yapılmalı”
Yüzde 83,7 “Yerel yönetimleri güçlendiren düzenlemelere gidilmeli”
Yüzde 84,8 “İfade ve örgütlenme özgürlüğünü sağlayacak yasal düzenleme yapılmalı”
Yüzde 85,6 “kayyım atamaları zorlaştıran/ Ortadan kaldırılan düzenlemeler gerçekleşmeli”
Yüzde 86,2 “Anadilde eğitim hakkını tanıyan düzenlemelere gidilmeli” seçeneklerine “Kesinlikle katılıyorum” yanıtını verdi.

“Pişmanlık yasası çıkarılmalı” seçeneğine ise katılımcıların yüzde 44,2’si “Kesinlikle katılmıyorum”, yüzde 8,9’u “Katılmıyorum”, yüzde 9’u, “kararsızım” yanıtlarını verirken, yüzde 21,9’u ise “Kesinlikle katılıyorum” yanıtını verdi.

YASAL ADIMLARDA GÜVEN SORUNU DEVAM EDİYOR

“Hükümetin yasal düzenlemeler sürecindeki samimiyetine ne ölçüde güveniyorsunuz” sorusuna ise yüzde 2,5 “Çok güveniyorum”, yüzde 5 “Güveniyorum”, yüzde 18,1 “kararsızım”, yüzde 41,3 “Güvenmiyorum”, yüzde 33,1 “Hiç güvenmiyorum” yanıtını verdi.

SÜRECİN ÖNÜNDEKİ EN BÜYÜK ENGEL

Katılımcılara sorulan “Sizce sürecin önündeki en büyük engel nedir” sorusuna ise yüzde 0,30 “PKK’nin tutumu”, yüzde 0,40 “Fikrim yok”, yüzde 3,80 “Muhalefet partilerinin direnci”, yüzde 4 “Dış aktörler”, yüzde 4,40 “Toplumdaki kutuplaşma”, yüzde 7,30 “Milliyetçi kamuoyu baskısı”, yüzde 8,70 “Taraflar arasındaki güvensizlik”, yüzde 9,70 “Halkın sürecin dışında tutulması”, yüzde 10,30 “Medyanın ayrıştırıcı/kışkırtıcı dili”, yüzde 10,50 “Tarafların talep ve hedef farklılığı, yüzde 11,90 “Devlet kurumlarının tutumu”, yüzde 28,70 ise “Hükümet içindeki siyasi irade eksikliği” yanıtını verdi.

‘YÜZDE 52,9 SÜRECİN OLUMLU SONUÇLANACAĞINA İNANIYOR’

Araştırmada “Sizce süreç olumlu sonuçlanabilecek mi” sorusuna yüzde 47,1 “Hayır”, yüzde 52,9 “Evet” yanıtını verdi. “Son günlerde kamuoyunda sürece dair kimi yasal düzenlemelerin yapılacağına ilişkin yürütülen tartışmaları nasıl değerlendiriyorsunuz” soruna ise yüzde 28,4 “Çok olumlu,” yüzde 40 “Olumlu”, yüzde 16,5 “Kararsızım” , yüzde 10 “Olumsuz”, yüzde 2,8 “Çok olumsuz”, yüzde 2,3 “Bilgim yok” yanıtını verdi.

SÜRECE DESTEK YÜKSEK

Araştırmanın sonuç bölümünde “Genel olarak araştırmanın ortaya koyduğu tablo; kamuoyunda barış ve demokratikleşme yönünde güçlü bir talep bulunduğunu, demokratik reformların çözümün temel unsuru olarak görüldüğünü ve sürece yönelik desteğin yüksek olduğunu göstermektedir. Ancak bu desteğin kalıcı bir güvene dönüşebilmesi için somut adımların atılması, demokratik reformların hayata geçirilmesi ve süreçle ilgili belirsizliklerin azaltılması gerektiği anlaşılmaktadır” değerlendirmesi yer aldı.