Veysi Aktaş: Bu süreç Türkiye’nin tamamı için demokratikleşmeyi getirmeli

İmralı Sekreteryası’ndan Veysi Aktaş Bask bölgesinin köklü gazetelerinden berria’ya konuştu. Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nden Ortadoğu’daki gelişmelere dair değerlendirmelerde bulunan Aktaş’ın röportajından satır başları şu şekilde: “27 Şubat çağrısıyla birlikte silahlı mücadeleyi hem fiilen hem de örgütsel açıdan sona erdirmenin yolu açıldı ve bazı eksiklikler devam etse de son bir buçuk yılda önemli ilerlemeler kaydedildi. Bununla birlikte hukuki çerçeve kapsayıcı bir biçimde bütünüyle oluşturulmuş değil, tam anlamıyla güven henüz tesis edilmiş değil ve demokratik siyaset bütünüyle güçlendirilmiş değil. Oysa barışın kalıcı olabilmesi için bunların tümü gerekli.”

Abdullah Öcalan’ın rolü ve atılması gereken adımlar

“Dört adım atılması gerekiyor” diyen Veysi Aktaş devamında şunları dile getirdi: “

• İlk olarak, güven yeniden tesis edilmeli ve siyasi diyalog mekanizmaları kalıcı hale getirilmeli. Bunun için parlamentoda, bütün siyasi partilerin ve mümkün olduğu ölçüde toplumsal aktörlerin temsil edildiği Kalıcı Barış ve Demokratik Toplum Komisyonu kurulmalıdır.
• İkinci olarak, Sayın Öcalan’ın tüm sürece yön verebilmesi, taraflarla iletişim kurabilmesi ve olası demokratik bir çözüme ilişkin görüşlerini ortaya koyabilmesi için rolü hukuki güvence altına alınmalıdır.
• Üçüncü olarak, çerçeve yasa çıkarıldıktan sonra başka yasal düzenlemelerin de hayata geçirilmesi gerekiyor. Anayasanın demokratik yönde reforme edilmesi siyasal özgürlükleri, ifade ve örgütlenme özgürlüğünü genişletecek yasaların çıkarılması; Kürtlerin kimliğini, dilini ve kültürünü güvence altına alacak düzenlemelerin yapılması; seçilmiş yerel yönetimlere yönetici atanması uygulamasına son verilmesi; siyasi nedenlerle tutuklanan kişilere yönelik muameleye ilişkin düzenlemelerin yapılması ve terörle mücadele yasalarının demokratik standartlarla uyumlu hale getirilmesi.
• Son olarak, bu süreç Türkiye’nin tamamının demokratikleşmesini beraberinde getirmelidir.”

Çerçeve Yasa’ya dair

Meclis’ten geçen çerçeve yasaya değinen Veysi Aktaş, “Yasa, gerillaların hukuki statüsünün belirlenmesi için bir kapı aralıyor ancak gerçekte hiçbir şekilde ‘demokratik topluma entegrasyon ve güvence yasası’ niteliği taşımıyor. ‘Silah bırakmak’ ile yurttaş olarak güvenli, onurlu ve eşit bir biçimde topluma yeniden katılmak aynı şey değildir. Geri dönüş hakkı, güvenin tesis edilebilmesi açısından barış sürecinin temel unsurlarından biridir” diye konuştu.

Demokratik entegrasyon nedir?

Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın demokratik entegrasyon konusuna değinen Veysi Aktaş, “Kürt halkı açısından bu eşitliğe dayalı, gönüllü ve dönüştürücü bir entegrasyon olmalı. Entegrasyon, Kürtlerin ‘bugünkü Türkiye’ye eklemlenmesi’ ya da hiçbir şey talep etmeden devlet karşısında boyun eğmesi anlamına gelmez. Kimlik ve inançları tanıyan çoğulcu bir yurttaşlık anlayışı benimsenmelidir. Dil, kültür ve kimlik hakları anayasal ve hukuki güvencelere kavuşturulmalıdır. Asıl sınav, Kürtlerin sisteme ne ölçüde uyum sağladığı değil, sistemin Kürtlerle, farklılıklarını koruyarak, demokratik biçimde birlikte yaşayıp yaşayamayacağıdır. ‘Birlikte yaşamak için aynı olmak zorunda değiliz’ düşüncesine dayanan bir toplumsal sözleşme yapılabilir” dedi.

Hakikat ile yüzleşme

Geçmişte yaşanan insanlık dışı uygulamalarla devletin yüzleşmesi gerektiğini belirten Veysi Aktaş, şöyle dedi: “Resmi ve titiz bir geçiş dönemi adaleti mekanizmasına ihtiyaç vardır. Böyle bir mekanizma olmadığı takdirde barış bundan sonra da kırılgan olacaktır. Geçmiş ne unutulmalı ne de geleceğin önünde bir engel haline getirilmelidir. Bu ise pratikte şunu gerektirir; hakikatin, hesap verebilirliğin, onarımın ve reformların birlikte işlemesi. Bu süreç bazı dönüşümleri beraberinde getirecektir; bunlar yargı bağımsızlığının güvence altına alınmasını, güvenlik güçlerinin sivil denetime tabi tutulmasını, ifade ve örgütlenme özgürlüğünün genişletilmesini, yerel yönetimlerin güçlendirilmesini ve yurttaşlar arasında eşitliği güvence altına alacak anayasal tedbirlerin alınmasını kapsayacak.”

İsrail’in Ortadoğu stratejisi

Ortadoğu’daki gelişmeleri değerlendiren Veysi Aktaş, “Kürtler, bölgesel dengede giderek daha büyük bir stratejik önem taşımaktadır. Bölgede bir “Kürt dengesi”nin oluşmaya başladığı söylenebilir. “Kürtlerin Türklerle barış yapması” ihtimali İsrail’in tutumunu çok fazla belirlememektedir; İsrail daha çok bu barışın “yeni Ortadoğu” düzeninde ne gibi sonuçlar doğuracağıyla ilgilenmektedir. Kürtlerin barışa ulaşması halinde, bölgede uzun süredir birbirinden ayrı durumda olan bazı parçaların —Türkiye, Suriye, Irak ve İran— yeniden birbirine bağlanması ve mevcut dengelerin değişmesi muhtemeldir. Bu da bölgeyi kendi etkisi altında tutmayı amaçlayan İsrail’in stratejisiyle çelişecektir. Bu nedenle Kürt meselesi, İsrail’in bölgesel politikası açısından da stratejik bir meseledir” diye konuştu.

Çeviri: Melek Avcı