Demokratik Dil Kurumları’nın, “Statüden eğitime kadar müzakere için yeni bir çerçeve” temasıyla düzenlediği Kürt Dil Konferansı, ikinci gününde “Siyaset dili ve yerel yönetimlerin konumu” başlıklı oturum ile devam etti.
DEM PARTİ’DEN KÜRTÇE ÖZELEŞTİRİSİ: PRATİĞE DÖKMEDE EKSİKLİKLERİMİZ VAR
Konferansa online katılan DEM Parti Eş Genel Başkan YardımcısıTayip Temel, “Bizim de en büyük acımız dilimiz. O yüzden Kürt sorununun çözümü ana dilsiz olmaz. Bu konuda açık olmamız gerekiyor; Kürt siyaseti, demokratik siyaset dil için büyük bir direniş göstermiştir. Biz DEM Parti olarak, demokratik siyaset olarak, Kürtçenin öğrenilmesinde her ne kadar bilinçte hassasiyet olsa da, pratiğe dökmede eksiklerimiz var. Biz bunun eksikliği içindeyiz” dedi.
“ÖCALAN’IN DİL KONUSUNDA AĞIR ELEŞTİRİLERİ VAR”
Kürtçe’nin İmralı Sekreteryası’nın esas tartışması olduğunu belirten Temel, “Anadilde eğitim, anadilin statüsü nasıl sağlanır? Bunlar İmralı müzakeresinde tartışma konusu. Sayın Öcalan, ‘Evet biz silah çatışmayı bıraktık, fesih ettik ama inkarda feshedilmeli. Türkiye inkarı bırakmalı’ diyor” dedi.
Öcalan’ın “Açık söylüyorum ben dışarıda olsaydım devletin bana fırsat vermesini beklemezdim, kültürel, ideolojik bir prensiple bir çocuğun Kürtçesiz büyümesine izin vermezdim” dediğini aktaran Temel, Öcalan’ın dil konusunda “ağır eleştirileri” olduğuna söyledi.
“KENTLERİMİZİ BİR AN ÖNCE KÜRTÇE İLE DONATMALIYIZ”
“Sivil inisiyatiflerin Kürt dilinin yayılmasına katılımı” başlıklı 3’üncü oturum konuşan Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı Dil Koruma ve Geliştirme Şube Müdürü Tahir Baykuşak, kayyumlarla birlikte dil çalışmalarının Kürt kentlerinde geriye doğru gittiğini belirterek, “Bir an önce kentlerimizi Kürtçeyle donatmalıyız” dedi.
Bu çerçevede belediyenin yürüttüğü çalışmaları hatırlatan Baykuşak, sonrasında yapılması gerekenler noktasında önerilerini sıralayarak, kentlerdeki tüm tabelaların Kürtçe olması, yine köy isimlerinin Kürtçe yazılması gerektiğini kaydetti.
DİL KONFERANSINDAN KRİTİK KARARLAR
İki gün süren ve farklı oturumların düzenlendiği konferans, alınan kararların okunmasının ardından son buldu. Alınan kararlar şöyle:
- 15 Mayıs Kürt Dili Bayramı haftası festival olarak kutlanacaktır. Bu hafta boyunca, 15 Mayıs’ın önemini ve etkisini gölgede bırakacak hiçbir program hazırlanmayacaktır. Dilin geliştirilmesi ve canlandırılması amacıyla, şartsız bir şekilde iki yılda bir dil konferansı düzenlenecektir.
- Dil kurumlarının tek bir çatı altında örgütlenmesi ve ortak çalışmalar yürütmesi amacıyla “Kürt Dili Kurumları Konfederasyonu/Komünü (KSZK)” adıyla bir konfederasyon kurulacaktır.
- Kürtçenin Kürdistan’da birinci dil olması için, kurum ve kuruluşlarımız arasındaki tüm kurum içi örgütsel yazışmalar Kürtçe yapılacak; ihtiyaç duyulması ve duruma göre Türkçe çevirisi de eklenecektir.
- Folklor çalışmalarının kurumsallaşması ve sürekliliği, yerel yönetimlerin işbirliğiyle (Dil Daire Başkanlıkları bünyesinde, dili geliştirme ve yaygınlaştırma müdürlüğü şeklinde) yürütülecektir.
- Tüm yurtsever kurum ve kuruluşlar, dil çalışmaları için kendi bütçelerinden özel bir pay ayırmak zorundadır.
- Kurumlar; Kürtçe bilmeyen, az bilen veya yazım düzeyinde yetersiz olan personelleri için, seviyelerine uygun zorunlu dil atölyeleri organize etmelidir.
- Kurumların resmi web siteleri, sosyal medya hesapları ve basın açıklamaları birinci sırada Kürtçe olmalıdır. Diğer diller, Kürtçenin ardında sadece birer çeviri alternatifi olarak yer almalıdır.
- Çevrimiçi (online) bir okulun kurulması için çalışmalara başlanacaktır.
- Kurum, kuruluş, sokak, cadde, park vb. yerlerin isimleri Kürtçeleştirilecek ve kentin peyzajı buna göre düzenlenecektir.
- Kürtçe kullanımını siyasi temsilin bir ölçütü olarak tanımlıyoruz; Kürtleri temsil etmek isteyen herkes Kürtçe öğrenmelidir.
- Farklı çevrelerin de içinde yer alacağı geniş bir Kürt dili ağının kurulması için girişimler başlatılacaktır.
- Yerel yönetimler, genel konferanslarında dil ve eğitim üzerine bir dizi karar almıştır. Örneğin; Kürt Dilini Geliştirme ve Koruma Daire Başkanlığı, Kürt Dilini Geliştirme ve Koruma Müdürlüğü ile Kürt Dilini Geliştirme ve Koruma Birimlerinin kurulması (Kreşler, çocuk merkezleri, oyun odaları ve anaokullarının açılması) vb.
- Alınan bu kararların en kısa sürede yürürlüğe girmesini, başarılı çalışmaların hayata geçirilmesini ve bu çalışmalara tam destek sunulmasını ümit ediyoruz.
- Sadece kültürel içerik yayınlayacak özgün bir televizyon kanalı açılmalıdır.
- Kirmanckî/Zazakînin, Türkçenin tahakkümünden ve Kurmancînin gölgesinden çıkarak gelişmesi için: Jiyan TV gibi bağımsız/başkaca bir televizyon kanalı kurulmalıdır. Arî Vakfı ve bağımsız bir Kirmanckî Akademisi kurulmalıdır. Dilin standardizasyonu üzerine çalışmalar yürütülmelidir.
