İran’a yönelik 28 Şubat’ta başlayan İsrail ve ABD saldırıları sonucu İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in öldüğü açıklandı. Hamaney’in ölümünün ardından yönetimde boşluk oluşmaması için İran yeni adımlar attı.
ÜÇLÜ YÖNETİM DEVREDE
İran devlet televizyonu, Ali Hamaney’in ölümünün ardından ülkedeki geçiş sürecini Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın da aralarında bulunduğu üç üst düzey yetkili tarafından yönetileceğini duyurdu. Açıklama, Hamaney’in danışmanlarından Muhammed Muhbir tarafından yapıldı. Muhbir’in verdiği bilgilere göre bu üçlü yönetim; Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, yargı erkinin başı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei ve Anayasayı Koruyucular Konseyi’nden bir hukukçudan oluşacak.
Bir yandan da Hamaney sonrası anayasal süreç ve yeni dini liderin (rehber) nasıl belirleneceğine ilişkin tartışmalar var.
YENİ ‘REHBER’ NASIL BELİRLENECEK?
İran’da Rehberlik makamı (Velayet-i Fakih) seçimle belirleniyor. Halk tarafından seçilmiş 88 üyeli Uzmanlar Meclisi’nin (Meclis-i Hobregan) görevi rehberi seçmek ve görev süresi boyunca denetlemek.
Hamaney’in halef seçimi için çok önceden hazırlıkların yapılmasını istediği biliniyor. Yeni bir dinî liderin seçimi için sürenin uzaması beklenmiyor.
GEÇİŞ SÜRECİNDE YETKİ KİMDE?
Yeni rehber seçilinceye kadar anayasal sorumluluklar geçici bir heyet tarafından yürütülüyor. Bu heyet; Cumhurbaşkanı, Meclis Başkanı ve Yargı Erki Başkanı’ndan oluşuyor.
Uzmanlar Meclisi’nin oylamasının ardından seçilecek yeni rehber, İran’daki tüm askeri, siyasi ve dini yetkileri devralacak.
×1979’da gerçekleştirilen İslam Devrimi’nden bu yana İran’da en yüksek karar verici makam olan dini liderlik bugüne kadar sadece bir kez el değiştirdi. Devrimin simgesi olan Ayetullah Humeyni, 1989 yılında 86 yaşında öldüğünde yerini Hamaney almıştı.
