Categories: Güncel

Türkçe – Kürtçe (Kurmanci) – İngilizce Coğrafi Terimler

Türkçe	Kürtçe (Kurmanci)	İngilizce	Açıklama/Kullanım
Ateş	Agir	Fire	Örnek: Agirê çiyayê (Dağın ateşi).
Su	Av	Water	Örnek: Avê çemê (Nehir suyu).
Toprak	Ax	Soil	Örnek: Axê zeviyê (Tarla toprağı).
Dere	Best	Brook	Kürtçe’de “best” genellikle küçük akarsular için kullanılır.
Çöl	Beyaban	Desert	Örnek: Beyabana Sûriyê (Suriye Çölü).
Kaynak	Çavkanî	Spring	Örnek: Çavkaniya avê (Su kaynağı).
Nehir	Çem	River	Örnek: Çemê Dîcle (Dicle Nehri).
Dağ	Çiya	Mountain	Örnek: Çiyayê Agirî (Ağrı Dağı). Not: Sorani lehçesinde “Shax” kullanılır.
Ağaç	Dar	Tree	Örnek: Darê sêvê (Elma ağacı).
Orman	Daristan	Forest	Örnek: Daristana Mezra (Mezra Ormanı).
Ova	Deşt	Plain	Örnek: Deşta Mûşê (Muş Ovası). Not: Zazaca’da “Deş”.
Manzara	Dîmen	View	Örnek: Dîmena çiyayan (Dağ manzarası).
Yer	Erd	Ground	Örnek: Erdê zeviyê (Tarla yeri).
Gök	Esman	Sky	Örnek: Esmana şîn (Mavi gök).
Uzay	Feza	Space	Modern bir terim olarak kullanılır.
Gezegen	Gerstêrk	Planet	Örnek: Gerstêrkê Erdê (Dünya gezegeni).
Tepe	Gir	Hill	Örnek: Girê Spî (Beyaz Tepe).
Ada	Girav	Island	Örnek: Girava Kîbrîs (Kıbrıs Adası).
Ot	Giya	Grass	Örnek: Giya çolê (Çöl otu).
Göl	Gol	Lake	Örnek: Gola Wanê (Van Gölü). Not: Zazaca’da “Deryaçe”.
Ay	Heyv	Moon	Not: “Heyv” aynı zamanda “ay” (takvim) anlamında da kullanılır.
Uçurum	Kendal	Cliff	Örnek: Kendalê çiyayê (Dağ uçurumu).
Taş	Kevir	Stone	Örnek: Kevirê mezin (Büyük taş).
Çiçek	Kûlîlk	Flower	Örnek: Kûlîlkên baxçê (Bahçe çiçekleri).
Vadi	Newal	Valley	Örnek: Newala Bazîd (Bazid Vadisi).
Kıta	Parzemîn	Continent	Örnek: Parzemîna Asya (Asya Kıtası).
Yaprak	Pel	Leaf	Örnek: Pelê darê (Ağaç yaprağı).
Dalga	Pêl	Wave	Örnek: Pêlên deryayê (Deniz dalgaları).
Sahil	Perav	Beach	Örnek: Peravê Deryaya Navîn (Akdeniz Sahili).
Bitki	Riwek	Plant	Örnek: Riwekên çolê (Çöl bitkileri).
Samanyolu	Riya bayê	Milky Way	Not: Kelime çevirisi “Kuş Yolu” anlamına gelir.
Güneş	Roj	Sun	Örnek: Roj hilate (Güneş doğdu).
Yıldız	Stêrk	Star	Örnek: Stêrkên esmanê (Gökyüzündeki yıldızlar).
Dal	Şax	Branch	Örnek: Şaxê darê (Ağaç dalı).
Mağara	Şikeft	Cave	Örnek: Şikefta Zînê (Zîn Mağarası).
Şelale	Şirav	Waterfall	Örnek: Şirava Bêhramî (Behram Şelalesi).
Tohum	Tov	Seed	Örnek: Tovê genimê (Buğday tohumu).
Kaya	Zinar	Rock	Örnek: Zinarê çiya (Dağ kayası).
Yayla	Zozan	Plateau	Kültürel Not: Yazın hayvan otlatılan yüksek düzlükler. Örnek: Zozana Dersimê.

Önemli Notlar

Lehçe Farklılıkları:
- Sorani: “Dağ” için Shax, “Nehir” için Rûbar.
- Zazaca: “Dağ” için Ko, “Göl” için Deryaçe.
Kültürel Bağlam:
- Zozan: Yalnızca coğrafi bir terim değil, aynı zamanda Kürt göçebe kültürünün sembolüdür.
- Roj (Güneş): Mitolojide “ışık” ve “yaşam kaynağı” olarak kutsal kabul edilir.