Kirmanckî Dili İçin Uyarı: “20 Yıl İçinde Yok Olma Tehlikesi Var”

Kürt Edebiyatçılar Derneği Eşbaşkanı Hacı Özkal, Kirmanckî lehçesinin gençler arasında yeterince konuşulmaması nedeniyle yok olma riskiyle karşı karşıya olduğunu belirterek, dilin yaşatılması için aile içinde ve kamusal alanda daha fazla kullanılmasının gerektiğini söyledi.

Kürt Edebiyatçılar Derneği Eşbaşkanı Hacı Özkal, Kirmanckî (Dimilkî) lehçesinin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu belirterek, dilin korunması için daha fazla çalışma yapılması gerektiğini ifade etti. Özkal, bu sürecin dil açısından bir varlık-yokluk meselesi olduğunu söyledi.

Türkiye’de birçok dilin zaman içinde kullanım alanının daraldığını belirten Özkal, özellikle Kürtçenin Kirmanckî lehçesinin genç kuşaklar tarafından yeterince konuşulmaması nedeniyle risk altında olduğunu dile getirdi. UNESCO’nun da bu lehçeyi tehlike altındaki diller arasında değerlendirdiği belirtiliyor.

Kirmanckî lehçesi ağırlıklı olarak Tunceli, Erzincan, Sivas, Muş, Erzurum, Bingöl, Diyarbakır ve Şanlıurfa’nın Siverek ilçesinde konuşuluyor. Ancak daha çok ileri yaş gruplarında kullanılan lehçenin gençler arasında yaygın olmadığı ifade ediliyor.

“Dil kimliğin temel parçasıdır”

Kirmanckî’nin korunması için çeşitli çalışmalar yürüttüklerini belirten Özkal, dilin kimliğin en önemli unsurlarından biri olduğunu söyledi. Özkal, dilin yaşaması için günlük yaşamda kullanılmasının önemine dikkat çekerek, özellikle ailelerin çocuklarıyla ana dillerinde konuşmasının büyük önem taşıdığını kaydetti.

Özkal, köyden kente göçle birlikte ana dil kullanımının azaldığını belirterek, farklı dillerin günlük yaşamda daha fazla yer bulmasının Kirmanckî’nin geri planda kalmasına neden olduğunu ifade etti. Dilin yaşatılması için şarkılar, kültürel çalışmalar ve eğitim faaliyetlerinin artırılması gerektiğini de sözlerine ekledi.

“Dil için daha fazla kurumsal çalışma yapılmalı”

Dil kurumlarının artırılması gerektiğini vurgulayan Özkal, Kirmanckî’nin gelecek kuşaklara aktarılması için bilinçli bir çaba gerektiğini söyledi. Özkal, gerekli adımların atılmaması halinde önümüzdeki 20–30 yıl içinde dilin kullanımının ciddi şekilde azalabileceği uyarısında bulundu.

“Dil temel bir haktır”

Şair Erol Koçer de Kirmanckî üzerine yaptığı çalışmalara değinerek, bir sözlük hazırlama hedefi olduğunu belirtti. Dilin yaşaması için günlük hayatta aktif olarak kullanılması gerektiğini ifade eden Koçer, ana dilin temel bir hak olduğunu ve bu hakkın tanınması gerektiğini dile getirdi.

Koçer, dilin korunmasının sadece kültürel değil aynı zamanda temel haklar açısından da önemli olduğunu belirterek, Kirmanckî’nin yaşatılması için daha fazla destek verilmesi gerektiğini söyledi.

Kaynak: MA