Proofreading, metninizi anlamını bozmadan dil, imla ve tutarlılık açısından kusursuzlaştıran son kontroldür; akademik ve kurumsal metinlerde güvenilir bir fark yaratır.
Bir metni yazmak ayrı bir emek, onu “dışarıya sunulabilir” hale getirmek ayrı bir emek. İşte tam burada proofreading nedir sorusu devreye giriyor. Proofreading (Türkçede sıkça “redaksiyon” diye de geçer), metnin yayımlanmadan veya resmî bir kuruma sunulmadan önce dil ve yazım açısından en ince detayına kadar kontrol edilmesidir.
Açıkçası benim gördüğüm kadarıyla, insanlar çoğu zaman metnin içeriğine çok odaklanıyor; fakat metnin dili, akışı, noktalaması ve terminoloji tutarlılığı “görünmeyen kalite”yi belirliyor. Okuyucu bir şeyi anlamakta zorlanıyorsa, çoğu zaman problem içerikten değil, anlatımın pürüzlerinden kaynaklanıyor.
İkisini aynı şey sanan çok kişi var, bunu netleştirelim. Editing daha “geniş kapsamlı” bir müdahale alanına sahiptir. Proofreading ise son kontroldür; daha çok küçük ama kritik hataları yakalar.
| Kriter | Proofreading | Editing |
|---|---|---|
| Kapsam | Dil bilgisi, imla, noktalama, tutarlılık | Akış, yapı, anlatım gücü, gerekirse içerik düzeni |
| Anlama müdahale | Hayır (anlam korunur) | Gerekirse evet |
| Aşama | Son kontrol | Taslak/ara aşamalar |
Bana göre en pratik tanım şu: Editing “metni yeniden inşa etmeye” yaklaşabilir; proofreading ise metni parlatır. Yani metniniz zaten hazırsa, proofreading doğru seçim olur.
“Benim metnim çok iyi, gerek var mı?” sorusunu çok duyuyoruz. Dürüst olayım: bazı metinlerde gerçekten gerek olmayabilir. Ama şu alanlarda proofreading neredeyse standart hale geldi:
Hepimiz biliyoruz ki bazen tek bir dil hatası, emek verilmiş bir dosyanın ciddiyetini gölgeleyebiliyor. İşte proofreading, bu riski azaltan “sessiz bir sigorta” gibi çalışıyor.
Günümüzde proofreading hizmeti almak için fiziksel olarak bir yere gitmeniz gerekmiyor. Süreç çoğu zaman tamamen online ilerliyor. Tipik akış şu şekilde:
Bu noktada detayları incelemek isterseniz, proofreading kavramına hızlı bir giriş ve uygulama mantığı başlıklı rehber içerik, konuyu çok net çerçeveliyor.
Gelelim en çok sorulan kısma: proofreading ücretleri. Açıkçası tek bir “sabit fiyat” söylemek yanıltıcı olur. Çünkü ücretlendirme genellikle şu değişkenlere göre şekillenir:
Benim önerim şu: fiyat kıyaslarken “sadece rakama” değil, hizmetin niteliğine bakın. Native seviyesinde editörle yapılan bir çalışma ile otomatik kontrol aracının verdiği çıktı aynı şey değil. (Bunu deneyimle görmüş çok kişi var.)
Kurumsal bir çerçevede hizmet kapsamını incelemek isterseniz akademik redaksiyon ve proofreading hizmeti detayları sayfası, kapsam kalemlerini net biçimde anlatıyor.
Akademik dünyada ve bazı profesyonel başvurularda “metniniz profesyonel dil kontrolünden geçti mi?” sorusu bazen resmî bir istek haline gelebiliyor. İşte burada proofreading belgesi ve proofreading sertifikası kavramları devreye giriyor.
Proofreading belgesi, metnin dil, yazım, noktalama, anlatım bütünlüğü ve tutarlılık açısından uzman bir kişi tarafından kontrol edildiğini gösteren bir onay dokümanıdır. Resmî bir devlet belgesi değildir; fakat üniversiteler, yayınevleri ve kurumlar tarafından pratikte kabul gören güçlü bir kanıt işlevi görür.
Detaylı olarak merak edenler için proofreading belgesi nasıl alınır içeriği, adım adım süreci açıklıyor.
Bu da sık sorulan bir başlık: proofreading belgesi nasıl alınır? Mantık aslında net:
Belgede genellikle metnin başlığı/dosya adı, kontrol edilen dil, kapsam, tarih ve hizmet sağlayıcı bilgileri bulunur. Bence burada kritik nokta, belgenin “kim tarafından” verildiğidir; çünkü kurumlar çoğu zaman referans ve güven unsuruna bakar.
Bu bölüm biraz “hayat kurtaran” türden. Çünkü piyasada her seviyede hizmet var; iyi örnekler olduğu gibi, maalesef aceleye getirilmiş işler de var.
Açıkçası ben “en ucuz hizmet” arayışının çoğu zaman iki şeye yol açtığını görüyorum: ya metin yeterince temizlenmiyor, ya da anlamı bozan müdahaleler yapılıyor. İkisi de pahalıya patlayabiliyor.
Günlük kullanımda çoğu zaman aynı anlamda kullanılır. Pratikte ikisi de metnin dilsel kalitesini artırmayı hedefler; kapsam konuşularak netleştirilmelidir.
Metnin dili, alanı, zorluk seviyesi, hata yoğunluğu ve teslim süresi gibi faktörler fiyatı etkiler. Kelime sayısı tek başına belirleyici değildir.
Hayır, noter onaylı veya devlet tarafından verilen bir belge değildir. Ancak birçok kurum ve yayınevi tarafından profesyonel onay niteliğinde kabul edilir.
Metnin uzunluğuna ve iş yoğunluğuna bağlı olarak genelde 1–3 iş günü içinde hazırlanabilir. Acil durumlarda daha kısa teslim de mümkün olabilir.
Evet yapılabilir; ancak düzenlemelerin sağlıklı takip edilebilmesi için çoğu zaman Word formatı tercih edilir. Yine de dosya türüne göre yöntem belirlenir.
Özellikle akademik ve teknik çevirilerde evet, çoğu zaman tavsiye edilir. “Tercüme sonrası kalite kontrolü” gibi düşünebilirsiniz.
Can Tercüme, 2013’ten bu yana kalite ve tutarlılığı temel alan yaklaşımıyla öne çıkan, yalnızca müşterileriyle değil çalıştığı dil uzmanlarıyla da uzun soluklu ilişkiler kuran bir tercüme bürosu. 90’dan fazla dilde yürüttüğü yazılı ve sözlü projelerde, özellikle akademik metinlerde “son kontrol” adımını bir lüks değil, sürecin omurgası olarak konumlandırıyor. Biz de merak edilenleri netleştirmek için Can Tercüme yetkilisine, sahadan gelen sorularla kısa ama dolu dolu bir röportaj yaptık.
Can Tercüme Yetkilisi: Proofreading, metnin anlamına dokunmadan dilini temizlemek diyebiliriz. Noktalama, yazım, dil bilgisi, terminoloji tutarlılığı ve akıcılık gibi unsurları son kez kontrol ediyoruz. Metin “yayına hazır” hale geliyor.
Can Tercüme Yetkilisi: Akademik makaleler, tezler, bildiriler açık ara önde. Bunun yanında kurumsal raporlar, teknik dokümanlar ve başvuru metinleri de çok geliyor. Son yıllarda web sitesi içerikleri için de ciddi talep var.
Can Tercüme Yetkilisi: Editing daha “yapısal” bir düzenleme; gerektiğinde cümleleri yeniden kurma, akışı değiştirme gibi müdahaleler içeriyor. Proofreading ise son aşama, daha çok küçük ama kritik hataları yakalıyor. Müşterinin ihtiyacına göre netleştiriyoruz.
Can Tercüme Yetkilisi: Kesinlikle. Özellikle İngilizce akademik metinlerde native editörün sezgisi farklı oluyor. Bazı cümleler dil bilgisi olarak doğru görünür ama “doğal” değildir; native editör bunu hemen yakalar.
Can Tercüme Yetkilisi: Genelde kelime bazlı hesaplıyoruz. Metnin alanı, dili, yoğunluğu, teslim süresi ve hata oranı etkiliyor. Referanslar kısmı çoğu zaman sayımdan çıkarılabiliyor; ama tablolar/figür açıklamaları dahil edilebiliyor.
Can Tercüme Yetkilisi: Dergilerde en sık karşılaştığımız şey, “dil yönünden revize edilmesi” uyarısı. Yani içerik iyi ama dil akışı, terminoloji, noktalama ve tutarlılık sorunları var. Bu da kabul sürecini uzatabiliyor.
Can Tercüme Yetkilisi: SCI/SSCI gibi indeksli dergilerde veya bazı yayınevlerinde editing certificate talebi olabiliyor. Ayrıca bazı üniversite başvurularında da istenebiliyor. Böyle durumlarda belge, metnin profesyonel kontrolden geçtiğini gösteriyor.
Can Tercüme Yetkilisi: Metnin tamamlanmış olması önemli. Dosyayı inceliyoruz, proofreading yapıyoruz ve çalışma bitince talebe göre belge düzenliyoruz. Belgede metin başlığı, tarih, dil ve hizmet bilgileri yer alıyor.
Can Tercüme Yetkilisi: Metnin uzunluğu belirleyici. Kısa metinler daha hızlı biter, uzun akademik metinlerde planlama yapıyoruz. Müşteri dosyayı gönderdiğinde, net teslim tarihini ve planı paylaşıyoruz.
Can Tercüme Yetkilisi: Metni proofreading’e göndermeden önce içeriği tamamlasın, kaynakça ve format düzenini mümkünse oturtsun. Bir de çok önemli: Metni hangi amaçla kullanacağını söylesin. Dergi mi, başvuru mu, kurumsal yayın mı? Amaç net olunca kontrol odağımız daha isabetli oluyor.
Can Tercüme Yetkilisi: Biz bunu kalite güvence adımı olarak görüyoruz. Özellikle akademik çevirilerde, çeviri sonrası proofreading yapmak metnin hedef dilde “ana dil gibi” durmasına yardımcı oluyor.
Proofreading, bazen tek bir virgülün, bazen de küçük bir tutarsızlığın büyük bir etki yarattığı alanlarda oyunu değiştiriyor. Dergi başvurusu yapıyorsanız, kurumsal bir rapor yayınlayacaksanız veya önemli bir dosyayı uluslararası bir kuruma sunacaksanız; metnin “dil güvenliği” kısmını ciddiye almak gerekiyor.
2013’ten bu yana kalite odaklı yaklaşımıyla öne çıkan Can Tercüme; Ankara’da başlayan yolculuğunu tüm Türkiye’ye yayarak 90’dan fazla dilde yazılı ve sözlü hizmet sunan, hem müşterisiyle hem de tercümanlarıyla “denge ve güven” prensibini koruyan bir ekip. Eğer siz de metninizin daha akıcı, daha tutarlı ve daha profesyonel görünmesini istiyorsanız, proofreading/redaksiyon sürecini uzman ellere bırakmak iyi bir yatırım olur.
Okurken aklınıza takılan bir şey oldu mu? Yorumlarda paylaşın; isterseniz bu yazıyı ihtiyacı olan bir arkadaşınıza gönderin, belki tam zamanında işine yarar.
Mübarek Ramazan ayında mesai saatlerinin iftar ve sahur vakitlerine göre düzenlenip düzenlenmediği, her yıl olduğu…
Avrupa Parlamentosu’nda düzenlenen konferansta, Mithat Sancar sürecin Kürtler için ‘tarihsel bir fırsat’ olduğunu vurgulayarak barışın…
Ramazan ayının manevi huzuru devam ederken, 2026 yılı dini günler takvimiyle bayram tarihleri netleşti.…
Yerine kayyum atanan Esenyurt Belediye Başkanı Ahmet Özer, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin grup toplantısında…
Kürt siyasetçi Mahmut Alınak, Kobanê kuşatmasına karşı açlık grevine başladı Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile…
Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, partisinin Meclis grup toplantısında gündeme ilişkin açıklamalarda…