Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda, görüşmeleri süren kanun teklifi sırasında “Dersim” ve “soykırım” ifadeleri üzerinden tartışma yaşandı.
Kanun teklifinin 20’nci maddesi üzerine DEM Parti İstanbul Milletvekili Celal Fırat konuştu. Fırat, sözlerinin başında 1968 kuşağının devrimci gençlik önderleri Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan ve Yusuf Aslan’ın idam edilişinin 54’üncü yıl dönümüne Gezmiş, İnan ve Aslan’ı andı.
“Dersim’de yaşananlar soykırım değil de nedir?”
DEM Partili Fırat, sözlerinin devamında şunları kaydetti:
“Bundan tam 89 yıl önce, 4 Mayıs 1937’de Bakanlar Kurulu Tunceli Harekatı kararını aldı. Bu karar, sadece uzun süredir devam eden katliam, cezalandırma, kötü muameleyi resmen onaylamış ve resmileştirmiştir. Devletin Dersim’i ıslah etme planı kapsamında yürüttüğü yok etme, sürgün, zorunlu iskân politikaları bu kararın ardından tam anlamıyla bir vahşete, büyük bir insanlık trajedisine dönüştü. O günden sonra Dersim’de sadece bir coğrafya olmadı; hafıza oldu, bir yara oldu. Bir sosyolog oldu. Dersimlilerin deyimiyle tertele sürecinde Munzur’un suları kıpkırmızı aktı. On binlerce Alevi Kürt, kadın, çocuk, yaşlı, bebek demeden acımasızca katledildi. Uçaklarla binlerce insan bombalanarak öldürüldü, zehirli gazlar kullanıldı, toplu infazlar yapıldı. Kadınlar, onurlarını korumak için kendilerini kayalıklardan atmak zorunda kaldı. Ormanlar, canlar ile birlikte ateşe verildi. Tertele bittiğinde zulüm maalesef bitmedi; hayatta kalanlar kafileler halinde sürgün edildi, aileler parçalandı. Düzmece yargılamalarla Seyit Rıza’nın yaşı küçültülerek, oğlunun yaşı büyütülerek, arkadaşlarıyla birlikte 15 Kasım 1937’de Elazığ’da meydanda idam edildiler. Geride kapanmayan binlerce yara kaldı. Bugün bile Dersim topraklarında insan kemikleri her yerden çıkıyor; her vadi, her mağara katliamların tanığıdır, sanığıdır. Birleşmiş Milletlerin 1948 Soykırım Sözleşmesi açısından bakıldığında, Dersim’de yaşananlar soykırım değil de nedir? Bu sorudan kaçamayız. Devlet resmi olarak Dersimlilerden, Alevi toplumundan özür dilemelidir. Tunceli adı kaldırılarak ‘Dersim’ ismi iade edilmelidir. Yüzleşmeden iyileşme olmaz.”
“Gazi Meclisin çatısı altında Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ne ve Türk milletine soykırımla hiç kimse itham edemez”
DEM Partili Fırat’ın sözleri üzerine İYİ Parti Grup Başkanvekili Uğur Poyraz tepki gösterdi. Poyraz, “Biz Meclis’te bugün bu ülkenin bütün yurttaşlarının her türlü sorununu çözmekle mükellefiz; onun için burada görev yapıyoruz. Bunu yaparken her bir Türk ferdi için bunu yapıyoruz. Burada hiçbir kişiyi, kurumu, zümreyi ayırt etmeksizin; etnik, mezhepsel, dinî ya da dil bazlı ayrım yapmaksızın bu süreci yönetmeye çalışıyoruz. Gazi Meclisin çatısı altında Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ne ve Türk milletine soykırımla hiç kimse itham edemez” ifadesini kullandı.
“Dersim tertelesi ile bu Meclis, bu halk, bu toplum yüzleşmek zorundadır”
DEM Parti Grup Başkanvekili Sezai Temelli ise “Tabii ki bu ülkenin Alevileri, Kürtleri her vatandaş gibi eşit haklara sahip olmak istiyor; kendilerini ikinci sınıf ya da başka bir sınıfta görmüyor. Ama bu devletin uygulamış olduğu politikalar bir ayrımcılık politikasıdır, nefret söylemine dayalı politikalardır. Dolayısıyla Cumhuriyet tarihine dönüp baktığımızda, Dersim terenesi dediğimiz mesele gerçekten insanlığın yaşadığı büyük felaketlerden birisidir. Burada kalkıp sözcükler üzerinden herhangi bir şeyi temize çekemezsiniz. Dersim tertelesi ile bu Meclis, bu halk, bu toplum yüzleşmek zorundadır.” diye konuştu.
Yeni Yol Partisi Grup Başkanvekili Selçuk Özdağ ise Tunceli’de referandum yapılması önerisinde bulundu. Özdağ, “Dersim adından hoşlanıyorsa vatandaşlarımız orada bir referandum yapalım ‘Dersim’ olsun hiçbir şey fark etmez. Yaraları saralım arkadaşlar” dedi.
