DEM Parti Dersim Milletvekili Ayten Kordu, 1937-38 yıllarında yaşanan Dersim olaylarıyla yüzleşilmesini amaçlayan kapsamlı bir kanun teklifini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na sundu. Teklif, “Dersim Tertelesi ile Yüzleşme, Hafıza ve Hakikatin Sağlanması Hakkında Kanun Teklifi” başlığını taşıyor.
4 Mayıs vurgusu: “Yas Günü”
Teklifin gerekçesinde, 4 Mayıs 1937 tarihinin, Dersim harekâtının resmiyet kazandığı gün olduğu hatırlatıldı. Bu tarihin, Dersimliler tarafından “Roza Şae” (Yas Günü) olarak anıldığı ifade edildi. Açıklamada, Dersim halkının tarihsel olarak Kürt Kızılbaş-Alevi kimliğiyle varlığını sürdürdüğü ve bu kimlik nedeniyle uzun yıllar baskılara maruz kaldığı belirtildi.
“Yüzleşme ve hakikat” çağrısı
Kanun teklifinde, 1937-38 döneminde yaşanan olayların tüm yönleriyle araştırılması, devlet arşivlerinin açılması ve kamuoyuna şeffaf bilgi sunulması gerektiği vurgulandı. Resmî rakamlara göre 13 bin kişinin hayatını kaybettiği, ancak yerel kaynaklara göre bu sayının 50 binin üzerinde olabileceği ifade edildi.
Öne çıkan düzenlemeler
Teklifte dikkat çeken başlıklar şöyle:
- İsim değişikliği: Tunceli ilinin adının tarihsel adı olan “Dersim” olarak yeniden düzenlenmesi
- Hafıza anıtı: Dersim il merkezinde “Dersim Tertelesi ile Yüzleşme ve Hafıza Anıtı” inşa edilmesi
- Komisyon kurulması: Bağımsız bir Hakikat, Adalet ve Yüzleşme Komisyonu oluşturulması
- Arşivlerin açılması: Tüm devlet arşivlerinin komisyona açılması ve “devlet sırrı” gerekçesinin kullanılmaması
- Mezar yerlerinin araştırılması: Başta Seyit Rıza olmak üzere yaşamını yitirenlerin mezarlarının tespit edilmesi
- DNA ve kimliklendirme: Bulunan kalıntıların kimliklendirilerek ailelere teslim edilmesi
- Toplu mezarların korunması: Tespit edilen alanların hafıza mekânı olarak korunması
“Toplumsal barış için gerekli”
Gerekçede, Dersim Tertelesi ile yüzleşmenin yalnızca geçmişle hesaplaşma değil, aynı zamanda toplumsal barışın güçlendirilmesi açısından da kritik olduğu belirtildi. Ayrıca, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın geçmişte yaptığı özrün önemli bir adım olduğu, ancak somut adımların atılmadığı ifade edildi.
Teklif, Dersim olaylarının tüm yönleriyle aydınlatılmasını, mağdurların anısının yaşatılmasını ve devletin geçmişteki sorumluluklarıyla yüzleşmesini hedefliyor.
