Dersim Tertelesi’nin yıl dönümünde hakikati hatırlamak

 

Dersim Tertelesi’nin yıl dönümünde Alişer’i, Sahan Ağa’yı, Seyit Rıza’yı, arkadaşlarını ve toprağa kefensiz düşen canlarımızı bir kez daha anacağız. Yüreğimiz yine yanacak, duygularımız birbirine karışacak ve aynı soru zihnimizi kurcalayacak: Neden? Toprağına, kimliğine ve ikrarına bağlı olan kimse bu vicdani sorumluluktan kaçamaz.

Dersim 38 karşısında hakikatin yanında durmak, insani ve vicdani bir tutumdur. Dersim’e çarpıtılmış bir tarih anlatısı üzerinden bakmak, bizi hakikatten uzaklaştırır ve vicdanımızı aşındırır. Eşit ve özgür bir gelecek kurmak, geçmişin karanlığını aydınlatmakla mümkündür. Dersim 38 gibi acılarla yüzleşmek de böyle bir geleceğin yolunu açar. Hepimizin özlediği barışın ve demokrasinin kurumsallaşması için egemenlerin kirli ve kanlı geçmişini açığa çıkarmak, hakikati dile getirmek gerekir.

Geçmişin üzerine yalanlarla koyu bir karanlık örtüldü. O karanlıkta en çok canımızı yakan, Dersim Tertelesi’dir. Çünkü Tertele, insani duyguların, vicdanın ve ahlakın çıkarlara yenildiği bir dönemin adıdır. Toplumsal ahlakı ve vicdani duruşu yeniden kazanmanın yolu, yalanın perdesini yırtıp hakikati haykırmaktan geçer.

Dersim Tertelesi’ne ilişkin en büyük yalan, Dersimlilerin devlete karşı ayaklandığı iddiasıdır. Dersim 38’de yaşanan, Dersimlilerin öz savunmasıydı. Dersimli, hakkında fetva veren, dağı taşı kana bulayan ve yaşamına kastedenlere karşı kendini savundu. Kıyımı bir isyanı bastırma gerekçesiyle meşrulaştırmak isteyenler, ayaklanmanın feodaller ve inanç önderleri tarafından çıkarıldığı iddiasına sarılıyor. Oysa feodal ilişkiler dönemin toplumsal yapısına damgasını vuruyordu. Bunun izlerini Meclisin milletvekili bileşiminde bile görmek mümkündür.

Seyit Rıza’yı ve onunla birlikte asılarak katledilenleri isyancı ilan etmek, egemen aklın hokkabazlığıdır. En çok yaralayan da sureti senden, ruhu egemenden olanın aynı yalanı tekrarlamasıdır.

Dersim Tertelesi’nde yitirilen her can değerlidir. Seyit Rıza ise kıyımın simgesi olmuştur. Dersim’in piri, dağların kartalı Sahan Ağa’yı ve dağların bilgesi Alişer’i yitirdiğinde kolu kanadı kırıldı. Yine de Hüseyni sevdayla yolunu yürümeye, Dersim’e hizmet etmeye devam etti. Egemenlerin “eşkıya başı”, iş birlikçi kalemşörlerin “cahil” dediği Seyit Rıza, Hüseyni duruşundan taviz vermeden Hakk’a yürüdü. Tutsak edildiğinde, zulmün başındakilere söylediği “Sizin önünüzde baş eğmedim, bu da size dert olsun.” sözü, Dersimlilerin onur hafızasında yerini koruyor.

Seyit Rıza’yı büyük yapan, ölümün üstüne cesaretle yürümesidir. Hüseyni bir aşkla celladını itip ölüme yürüyüşü, ona saldıranlara atılmış bir tokattır. Ölüm sehpasında Pir Sultan gibi hakikatle bir olan Seyit Rıza, Dersim’e insani ve vicdani bir duruş miras bıraktı. Bu miras, Dersim’in her taşına, her dalına, her yaprağına sinen Dersimlilik ruhunda yaşıyor.

Varsın birileri “eşkıya”, birileri “cahil” desin. Dersim’in piri Seyit Rıza ve ona yarenlik edenler, Dersimlilerin yüreğinde cesaretin, onurun ve Dersimli duruşun adı oldu.

Oğlu Resik Hüseyin

Usene Seyd (Seyit Hüseyin)

Fındıq Ağa (Fındık Ağa)

Hesen Ağa (Hasan Ağa)

Usene Sey Rızay

Ali Ağa

Hesene İvraime Qız

Hepsini saygıyla anıyoruz.