Ayten Kordu’dan Adalet Bakanı Gürlek’e nafaka soruları: “Kadınların yoksullaşma riski araştırıldı mı?”

Dersim Milletvekili Ayten Kordu, yoksulluk nafakasına ilişkin düzenlemeleri Meclis gündemine taşıdı. Kordu, Adalet Bakanı Akın Gürlek’e nafaka alanların sayısından tahsilat sorunlarına, kadınların boşanma sonrası yoksulluk riskinden olası süre sınırlamasının etkilerine kadar 7 soru yöneltti.

Dersim Milletvekili Ayten Kordu, yoksulluk nafakasına ilişkin hazırladığı yazılı soru önergesini Adalet Bakanı Akın Gürlek’in yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığı’na sundu.

Kordu, önergesinde Türk Medeni Kanunu’nun 175’inci maddesinde yer alan “süresiz olarak” ibaresinin Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesinin ardından, boşanma sonrasında ekonomik açıdan dezavantajlı durumda bulunan kişilerin sosyal ve ekonomik hakları açısından ortaya çıkan belirsizliğe dikkat çekti.

“Nafaka toplumsal cinsiyet eşitsizliğinden bağımsız ele alınamaz”

Yoksulluk nafakasının boşanma sonrasında yoksulluğa düşecek tarafın yaşamını sürdürebilmesini ve ortaya çıkan ekonomik eşitsizliğin giderilmesini amaçlayan bir sosyal hukuk mekanizması olduğunu belirten Kordu, kadınların boşanma sonrasında daha yüksek yoksulluk riskiyle karşı karşıya kaldığını ifade etti.

Kordu, kadınların ev içi bakım ve yeniden üretim emeğinin büyük ölçüde karşılıksız kalması, çalışma hayatına katılımda yaşanan yapısal engeller, ücret eşitsizliği, kayıt dışı istihdam ve çocuk bakımının ağırlıklı olarak kadınların sorumluluğunda olmasının bu riski artırdığını belirtti.

Bu nedenle nafaka hakkının yalnızca boşanmış iki kişi arasındaki ekonomik ilişki olarak değerlendirilmemesi gerektiğini kaydeden Kordu, konunun toplumsal cinsiyet eşitsizlikleriyle birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı.

“Nafakanın ömür boyu sürdüğü algısı gerçeği yansıtmıyor”

Kordu, kamuoyunda nafakanın her koşulda ve değiştirilemez biçimde ömür boyu devam ettiği yönünde bir algı oluşturulduğunu belirterek, mevcut mevzuatın tarafların ekonomik ve sosyal koşullarındaki değişikliklere göre nafakanın azaltılmasına veya kaldırılmasına imkân verdiğine dikkat çekti.

Nafaka sisteminde yapılması planlanan değişikliklerin münferit örnekler ve kamuoyundaki genellemeler üzerinden değil, güncel ve kapsamlı istatistikler üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini savunan Kordu, özellikle nafaka alan ve ödeyenlerin sayısı, cinsiyet dağılımı, nafaka miktarları ve tahsilat sorunlarına ilişkin verilerin ortaya konulmasını istedi.

Bakanlığa 7 soru

Kordu, Adalet Bakanı Akın Gürlek’e şu soruları yöneltti:

• Türkiye genelinde halen kaç kişinin yoksulluk nafakası aldığı ve bu kişilerin cinsiyet, yaş ve illere göre dağılımının ne olduğu,
• Son beş yılda hükmedilen nafakaların ortalama, en düşük ve en yüksek tutarlarının yıllara göre nasıl değiştiği ve bu miktarların yaşam maliyetleri karşısındaki yeterliliği konusunda çalışma yapılıp yapılmadığı,
• Nafaka kararı verilen kişilerden kaçının nafaka alacağını fiilen tahsil edemediği ve tahsilat sorunlarının nedenlerine ilişkin veri bulunup bulunmadığı,
• Nafaka yükümlülüğünden kaçınmak amacıyla gelir gizleme, kayıt dışı çalışma veya malvarlığını üçüncü kişilere devretme gibi yöntemlere başvurulduğunun tespit edildiği dosya sayısı,
• “Süresiz olarak” ibaresinin kaldırılmasının kadınların boşanma sonrası yoksulluk, istihdam ve sosyal güvenlik durumlarına olası etkileri konusunda sosyal, ekonomik veya toplumsal cinsiyet etki analizi yapılıp yapılmadığı,
• Nafaka süresinin sınırlandırılmasının, özellikle düzenli geliri bulunmayan veya bakım emeği nedeniyle uzun süre çalışma hayatından uzak kalan kadınların ekonomik bağımsızlığına etkisine ilişkin araştırma bulunup bulunmadığı,
• Nafakanın süresinin sınırlandırılması veya kapsamının daraltılmasına yönelik mevcut ya da planlanan düzenlemelerin kadınların ekonomik ve sosyal hakları, toplumsal cinsiyet eşitliği ve Türkiye’nin uluslararası yükümlülükleri açısından hukuki uyum ve etki değerlendirmesine tabi tutulup tutulmadığı.

Kordu, yapılacak düzenlemelerin kadınların ekonomik ve sosyal haklarını geriye götürmemesi gerektiğini belirterek, boşanma sonrasında ekonomik bağımsızlığı sağlayacak sosyal politikalar oluşturulmadan nafaka hakkının daraltılmasının sonuçlarının kapsamlı biçimde değerlendirilmesini istedi.