Dersim, yüksek dağların arasından akan buz gibi dereleri, kayalık vadileri, şelaleleri, kaynak suları ve geniş ormanlarıyla doğayla baş başa kalmak isteyenler için Türkiye’nin dikkat çeken rotalarından biri. Kent merkezinden birkaç kilometre uzaklaştığınızda beton yapılardan sıyrılıp Munzur ve Pülümür vadilerinin içine giriyor, yol boyunca karşınıza çıkan her virajda başka bir manzarayla karşılaşıyorsunuz.
Dersim’i yalnızca şehir merkezindeki birkaç gezi noktasıyla tanımak mümkün değil. Asıl keşif, Munzur Vadisi boyunca ilerleyen yollarda, Pülümür Çayı’nın daralttığı vadilerde, kayaların arasından çıkan kaynaklarda ve Ovacık’a doğru uzanan yüksek dağların eteklerinde başlıyor.
Üstelik bu coğrafyanın güzelliği yalnızca manzaradan ibaret değil. Munzur Vadisi Milli Parkı, zengin bitki örtüsü ve yaban hayatıyla önemli bir doğal alan. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün verilerine göre milli park 42 bin 674 hektarlık bir alana yayılıyor ve Tunceli-Ovacık karayolunun 7. kilometresinden başlayarak kuzeye doğru uzanıyor.
Peki Dersim’e geldiğinizde doğa açısından mutlaka görülmesi gereken yerler hangileri?
Munzur Vadisi Milli Parkı, Dersim’de doğayla tanışmak için en kapsamlı rotalardan biri.
Kent merkezinin yaklaşık 8 kilometre batısından başlayan milli park, Munzur Vadisi boyunca kuzeye doğru uzanıyor. 42 bin 674 hektarlık alanıyla Türkiye’nin en büyük milli parklarından biri olan bölge; akarsular, ormanlar, kayalık alanlar, dağlık bölgeler, şelaleler ve yüksek rakımlı doğal alanları bir arada barındırıyor.
Milli parkın en dikkat çekici özelliklerinden biri, kısa mesafeler içerisinde coğrafyanın değişmesi. Bir noktada Munzur Suyu’nun kıyısında ilerlerken birkaç kilometre sonra yüksek kayalıkların arasına giriyor, başka bir noktada ise ağaçların ve su kaynaklarının oluşturduğu daha sakin bir manzarayla karşılaşıyorsunuz.
Burası yalnızca araçla geçip manzaraya bakılacak bir yer olarak düşünülmemeli. Doğa yürüyüşü, flora ve yaban hayatı gözlemi gibi aktiviteler için de önemli bir alan. Resmi kaynaklarda milli parkın doğal değerleri arasında yüksek dağlar, vadiler, gözeler ve şelaleler özellikle vurgulanıyor.
Adres: Tunceli-Ovacık Yolu, Tunceli Merkez/Tunceli
Dersim denildiğinde akla gelen ilk doğal güzelliklerden biri kuşkusuz Munzur Gözeleri.
Ovacık sınırlarında bulunan gözeler, Munzur Dağları’nın eteklerinden çıkan çok sayıdaki kaynak suyunun oluşturduğu doğal bir sistem. Kültür ve Turizm Bakanlığı kaynaklarına göre yaklaşık 200-300 metrelik alanda irili ufaklı 40 gözeden çıkan sular, küçük şelaleler oluşturarak Munzur Suyu’nu meydana getiriyor. Munzur Gözeleri, Tunceli kent merkezine yaklaşık 80, Ovacık ilçe merkezine ise 17 kilometre uzaklıkta bulunuyor.
Gözelerin en etkileyici tarafı yalnızca suyunun berraklığı değil. Kayalıkların arasından çıkan kaynakların kısa mesafede birleşerek akarsuya dönüşmesini görmek, bölgenin jeolojik ve doğal yapısını yakından hissetmeyi sağlıyor.
Gözeler çevresinde yürüyüş yolları, oturma alanları ve çeşitli düzenlemeler bulunuyor. Ancak buraya gelenlerin bölgenin doğal yapısına zarar vermemesi, özellikle su kaynaklarının çevresini temiz tutması büyük önem taşıyor.
Adres: Ziyaret, Pulur, Ovacık/Tunceli
Dersim’in bir başka doğal yüzü ise Kutu Deresi Kpr. çevresinden başlayarak Pülümür’e doğru uzanan vadide ortaya çıkıyor.
Pülümür Vadisi, yüksek ve sarp dağların arasında ilerleyen Pülümür Çayı’nın şekillendirdiği doğal bir koridor. Kültür Portalı, vadinin dar ve dik yapısına, çevresindeki zengin orman örtüsüne ve kayalık yamaçlarına dikkat çekiyor.
Pülümür Vadisi’ni özel kılan noktalardan biri, tek bir seyir noktasından ibaret olmaması. Tunceli-Pülümür karayolu boyunca ilerlerken vadinin farklı bölümlerini görebiliyorsunuz. Yer yer kayalık yamaçlar yükseliyor, yer yer Pülümür Çayı yolun hemen yanında akıyor.
Özellikle doğa fotoğrafçılığı açısından oldukça zengin bir rota olan vadide şelaleler, kayalıklar ve dar kanyonlar dikkat çekiyor.
Adres: Tunceli-Pülümür karayolu, Pülümür/Tunceli
Pülümür yolunun en çok bilinen duraklarından biri olan Kutu Deresi, özellikle yaz aylarında doğayla buluşmak isteyenlerin uğrak noktalarından.
Halbori Gözeleri gibi kaynak alanlarıyla birlikte düşünüldüğünde Pülümür havzasının su zenginliğini daha iyi görmek mümkün. Kutu Deresi çevresinde kamp ve yeme-içme hizmeti veren işletmeler de bulunuyor.
Ancak buradaki asıl güzellik işletmeler değil, vadinin kendisi. Kayalıkların arasından akan su, ağaçlık alanlar ve yüksek dağlar kısa bir mesafede farklı doğal manzaralar oluşturuyor.
Kamp yapmayı düşünenlerin ise tesislerin güncel durumunu ve kamp koşullarını gitmeden önce kontrol etmesi gerekiyor.
Adres: Kutu Deresi Köprüsü, Gökçek/Tunceli
Tunceli-Ovacık yolu üzerinde bulunan Halbori Gözeleri, Munzur Suyu çevresindeki doğal kaynak alanlarından biri.
Ovacık Kaymakamlığı, Halbori Gözeleri’ni Tunceli-Ovacık yolu üzerinde, kent merkezine yaklaşık 20 kilometre uzaklıkta ve Munzur Suyu kenarında, derin ve kayalık bir vadinin içerisinde tanımlıyor. Bölgenin soğuk kaynak suları nedeniyle özellikle yaz aylarında yoğun ilgi gördüğü belirtiliyor.
Halbori’nin en güzel taraflarından biri, ulaşım açısından diğer bazı doğa noktalarına göre daha kolay olması. Yolculuk sırasında kısa bir mola verip vadinin havasını solumak, suyun sesini dinlemek ve kayalık yamaçları seyretmek için uygun bir durak niteliğinde.
Suya girmek isteyenlerin ise akıntı, derinlik ve güncel güvenlik koşullarını mutlaka dikkate alması gerekiyor.
Adres: Karşılar/Tunceli Merkez/Tunceli
Pülümür Vadisi’nin dikkat çeken doğal oluşumlarından biri de Ağlayan Kayalar.
Kayalık yamaçlardan sızan ve akışını aşağıya doğru sürdüren su, özellikle ilkbahar aylarında etkileyici görüntüler oluşturuyor. Kültür Portalı, Pülümür Vadisi’ndeki doğal oluşumlar arasında Ağlayan Kayalar ile Zenginpınar (Zağge) Şelalesi’ni özellikle öne çıkarıyor.
Ağlayan Kayalar’ı görmenin en güzel tarafı ise buranın ayrı bir turistik kompleks olmaktan çok vadinin doğal dokusunun bir parçası olması. Bu nedenle burada kısa bir mola vermek, çevreyi gözlemlemek ve fotoğraf çekmek için zaman ayırmak yeterli.
Pülümür Vadisi’nin derinleştiği bölümlerde çok sayıda küçük ve büyük su düşümüyle karşılaşmak mümkün. Bunlardan biri de Zenginpınar, diğer adıyla Zağge Şelalesi.
Kültür Portalı, Kutudere-Kırmızıköprü arasında Pülümür Vadisi’nin derinleştiği kesimlerde çok sayıda şelalenin bulunduğunu ve Zenginpınar Şelalesi’nin bunlar arasında öne çıktığını belirtiyor.
Özellikle su miktarının arttığı dönemlerde şelalenin çevresindeki doğal peyzaj daha da belirginleşiyor. Bu nedenle şelaleleri görmek isteyenler için ilkbahar ve suyun daha güçlü aktığı dönemler daha etkileyici olabilir.
Dersim’in doğasını yalnızca Munzur ve Pülümür üzerinden düşünmemek gerekiyor. Munzur Dağları’nın yüksek kesimlerinden gelen Mercan Deresi de bölgenin doğal yapısında önemli bir yere sahip.
Munzur Vadisi Milli Parkı’nın doğal peyzajını oluşturan unsurlar arasında Mercan vadileri, yüksek dağlar, akarsular ve şelaleler bulunuyor.
Mercan bölgesi özellikle dağ manzarası ve su kaynaklarının bir arada olduğu daha sakin rotalar arayanlar için değerlendirilebilir.
Burada doğa yürüyüşü planlayanların hava koşullarını, yol durumunu ve arazi şartlarını önceden kontrol etmesi önemli.
Dersim’in doğal güzellikleri arasında şelaleler ayrı bir başlık oluşturuyor. Bunlardan biri olan Dereova Şelalesi, özellikle ilkbahar aylarında doğanın canlanmasıyla birlikte daha etkileyici bir görüntüye kavuşuyor.
Şelale rotasını planlarken yalnızca harita üzerindeki mesafeye bakmamak gerekiyor. Yağış, kar erimesi ve yol koşulları ulaşımı doğrudan etkileyebiliyor.
Bu nedenle doğa yürüyüşü yapacakların uygun ayakkabı, su ve temel ihtiyaçlarını yanında bulundurması; bölgedeki güncel yol ve hava koşullarını kontrol etmesi gerekiyor.
Dersim’de son yıllarda sosyal medya sayesinde daha fazla tanınmaya başlayan doğal alanlardan biri de Dinar Köyü çevresindeki doğal havuz ve vadi.
Burası klasik bir mesire alanı gibi düşünülmemeli. Hazır tesislerin bulunmadığı doğal alanlarda ziyaretçilerin kendi güvenliklerini gözetmeleri ve çevreyi kirletmemeleri gerekiyor.
Özellikle sosyal medyada paylaşılan konumların zaman içinde daha fazla ziyaretçi çekmesi, doğal alanların korunması konusunu da beraberinde getiriyor.
Dersim’in doğal güzelliklerinin önemli bir bölümü yüksek dağlar, akarsular ve dar vadiler içerisinde bulunuyor. Bu nedenle gezi planı yaparken yalnızca “neresi güzel?” sorusuna değil, “oraya nasıl ulaşılır ve arazinin koşulları nedir?” sorusuna da bakmak gerekiyor.
Su kenarlarında dikkatli olun. Munzur ve Pülümür havzasındaki akarsuların suyu soğuk ve bazı kesimlerde akıntı güçlü olabilir. Yüzme konusunda yerel uyarılar ve güncel güvenlik koşulları dikkate alınmalı.
Doğal alanlarda çöp bırakmayın. Özellikle tesis bulunmayan şelale, vadi ve kaynak alanlarında çöpünüzü yanınızda götürün.
Her yere araçla ulaşılabileceğini düşünmeyin. Bazı şelale ve doğal alanlara ulaşmak için yürümek gerekebilir.
Hava koşullarını kontrol edin. Dağlık bölgelerde hava kısa sürede değişebilir.
Yaban hayatını rahatsız etmeyin. Munzur Vadisi, çok sayıda yabani hayvan türünün yaşadığı geniş bir ekosistemdir.
Güncel yol ve alan bilgilerini kontrol edin. Özellikle mevsimsel koşullar ve yerel düzenlemeler bazı noktalara ulaşımı etkileyebilir.
İlk kez Dersim’e gelen ve ağırlıklı olarak doğa görmek isteyenler için rotayı iki ana hatta ayırmak mümkün.
Pülümür hattı:
Tunceli merkez → Kutu Deresi → Ağlayan Kayalar → Pülümür Vadisi → Zenginpınar Şelalesi çevresi → Pülümür
Bu rota daha çok dar vadiler, kayalıklar, şelaleler ve Pülümür Çayı çevresinde ilerleyen manzaralar üzerine kurulabilir. Pülümür Vadisi’nin doğal yapısı boyunca çok sayıda farklı peyzaj noktası bulunuyor.
Munzur-Ovacık hattı:
Tunceli merkez → Munzur Vadisi Milli Parkı → Halbori Gözeleri → Ovacık → Munzur Gözeleri
Bu güzergâhta ise Munzur Suyu, yüksek dağlar, vadiler, kaynaklar ve şelaleler birbirini takip ediyor. Ovacık’a ulaşan yolun önemli bir bölümü zaten Munzur Vadisi Milli Parkı’nın doğal dokusu içerisinde ilerliyor.
Dersim’in doğasını görmek için en önemli tavsiye ise acele etmemek. Çünkü buradaki güzelliklerin önemli bir bölümü tek bir “turistik nokta” değil; yolun kendisi, vadinin tamamı, suyun sesi ve dağların oluşturduğu manzaranın bütünü.
Dersim’e gelen bir ziyaretçi için asıl deneyim, bir yerden diğerine yetişmekten çok, Munzur’un kıyısında, Pülümür Vadisi’nin içinde veya bir kaynak suyunun başında biraz durabilmekte saklı.
TBMM’nin 28. Dönem 5. Yasama Yılı’nın açılışı nedeniyle düzenlenen resepsiyonda gazetecilerin sorularını yanıtlayan MHP Genel…
Bir cenaze törenine katılmak üzere Ovacık’a giden eski DEM Parti Dersim Milletvekili Alican Önlü gözaltına…
Bingöl’ün Kiğı ilçesinde yiyecek aramak için çöplük alanına gelen 3 bozayı ateşli silahla öldürülmüş halde…
Cezaevinde tutuklu bulunan seçilmiş Hatay Milletvekili Can Atalay, Meclis’in yeni yasama yılının başladığı 1 Ekim’de…
Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü soruşturma kapsamında tutuklu bulunan Burçin H. Kahraman’ın ifadesini paylaşan Gülistan Doku’nun…
DERSİM GAZETESİ'NİN ÖZEL HABERİ 1990’larda çatışmalar ve güvenlik politikaları nedeniyle Dersim’in kırsalında yüzlerce yerleşim boşaldı.…